Phiên họp thường trực Ủy ban thẩm tra sơ bộ Dự án Luật phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

Sáng 14/7, tại Trụ sở các cơ quan của Quốc hội, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại tổ chức phiên họp Thường trực Ủy ban để thẩm tra sơ bộ dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (VKHDHL) theo Tờ trình số 378 của Chính phủ. Thượng tướng Lê Tấn Tới, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại chủ trì phiên họp. Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại điều hành nội dung phiên họp.

Các đại biểu trong Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại

Trung tướng Nguyễn Minh Đức và Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại

Cùng tham dự phiên họp có đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội. Về phía cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật, có Thiếu tướng Nguyễn Việt Dũng, Cục trưởng Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng; Thiếu tướng Nguyễn Đình Hiền, Tư lệnh Binh chủng Hóa học, Bộ Quốc phòng; cùng đại diện các Bộ, ngành Trung ương…

Thể chế hóa đường lối chủ trương của Đảng, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng

Phát biểu khai mạc phiên họp, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết, dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được UBTVQH quyết định bổ sung vào Chương trình lập pháp năm 2026, sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp không thường lệ (tháng 8/2026). Ngay sau khi dự án Luật được bổ sung vào Chương lập pháp năm 2026, Chính phủ đã chỉ đạo cơ quan soạn thảo khẩn trương xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Thượng tướng Lê Tấn Tới, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại phát biểu khai mạc phiên họp

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhấn mạnh, việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa đường lối chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi. Dự án Luật khắc phục được những khoảng trống, bất cập của Nghị định số 81/2019/NĐ-CP và tình trạng quy định phân tán trong các văn bản pháp luật chuyên ngành, đồng thời tạo cơ sở pháp lý ở cấp luật cho các biện pháp có khả năng hạn chế quyền con người, quyền công dân theo quy định của Hiến pháp năm 2013.

Quang cảnh phiên họp

“Việc ban hành Luật cũng bảo đảm thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam theo các điều ước quốc tế mà nước ta là thành viên và các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, minh bạch, đồng thời phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời các nguy cơ phổ biến và tài trợ phổ biến VKHDHL trong bối cảnh khoa học – công nghệ phát triển nhanh chóng và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng”, Thượng tướng Lê Tấn Tới nhấn mạnh.

Thượng tướng Lê Tấn Tới, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại phát biểu khai mạc phiên họp

Với tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới mong muốn các thành viên Ủy ban, đại diện các cơ quan của Quốc hội, các đại biểu đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương và khách mời tham dự phiên họp tích cực tham gia ý kiến thẳng thắn đối với Tờ trình, Hồ sơ dự án Luật để Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại hoàn thiện Báo cáo thẩm tra trình UBTVQH.

Các Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại

Cần thiết ban hành Luật Phòng, chống phổ biến VKHDHL nhằm khắc phục các khoảng trống, bất cập của pháp luật

Theo Tờ trình của Chính phủ, việc ban hành Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy; bảo đảm quốc phòng, an ninh; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi trước yêu cầu phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống trong tình hình mới.

Thiếu tướng Nguyễn Việt Dũng, Cục trưởng Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật

Thực tiễn quốc tế, khu vực và trong nước cho thấy nguy cơ phổ biến, tài trợ phổ biến VKHDHL tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, gắn với cạnh tranh chiến lược, xung đột khu vực, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ và quá trình toàn cầu hóa chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, quy mô giao thương, logistics, đầu tư, chuyển giao công nghệ và giao dịch tài chính xuyên biên giới gia tăng nhanh, yêu cầu quản lý nhà nước đối với các hoạt động có nguy cơ bị lợi dụng để phổ biến hoặc tài trợ phổ biến WMD ngày càng cấp thiết.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Việc ban hành Luật Phòng, chống phổ biến VKHDHL là cần thiết, nhằm khắc phục các khoảng trống, bất cập của pháp luật hiện hành; luật hóa các nguyên tắc, căn cứ, biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù; hoàn thiện cơ chế phòng, chống tài trợ phổ biến và trừng phạt tài chính mục tiêu; thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm, hợp tác quốc tế và bảo đảm nguồn lực thực thi. Qua đó, Luật tạo cơ sở pháp lý thống nhất, minh bạch, khả thi để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ quốc phòng, an ninh, an ninh kinh tế, an ninh con người, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu, đầu tư, sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Về nội dung cơ bản, dự án Luật được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa các chính sách đã được Chính phủ thông qua; kế thừa các quy định còn phù hợp của pháp luật hiện hành; bổ sung những vấn đề mới phát sinh từ yêu cầu thực hiện điều ước quốc tế, nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, chuẩn mực quốc tế về phòng, chống phổ biến WMD; đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật về quốc phòng, an ninh, phòng, chống khủng bố, phòng, chống rửa tiền, hóa chất, năng lượng nguyên tử, quản lý ngoại thương, hải quan, khoa học, công nghệ và pháp luật chuyên ngành có liên quan.

Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án Luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (diễn ra trong tháng 8 năm 2026); dự kiến Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2027.

Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại điều hành phiên họp

Đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các luật có liên quan

Trình bày dự thảo Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật, thay mặt Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trịnh Xuân An nêu rõ, Thường trực Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật với những căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn như đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa đường lối chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi.

Đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trịnh Xuân An trình bày dự thảo Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật

“Việc ban hành Luật cũng bảo đảm thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam theo các điều ước quốc tế mà nước ta là thành viên và các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, minh bạch, đồng thời phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời các nguy cơ phổ biến và tài trợ phổ biến VKHDHL trong bối cảnh khoa học – công nghệ phát triển nhanh chóng và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Từ những căn cứ nêu trên, Thường trực UBQPANĐN nhận thấy việc ban hành Luật là cần thiết, có đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn”, đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Đỗ Thị Việt Hà phát biểu

Các đại biểu trong Thường trực Ủy ban và các đại biểu tham dự phiên họp cũng tán thành dự thảo Luật đã cơ bản bám sát chủ trương, đường lối của Đảng. Nội dung dự thảo Luật cơ bản phù hợp với các quy định có liên quan của Hiến pháp năm 2013, các quy định về nguyên tắc, biện pháp quản lý, kiểm soát, phong tỏa tài sản, tạm dừng hoạt động đều tuân thủ các quy định của Hiến pháp về bảo vệ lợi ích quốc gia, trật tự an toàn xã hội, quyền con người, quyền công dân và nguyên tắc pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, đề nghị rà soát kỹ hơn các biện pháp kiểm soát ngoài danh mục hoặc biện pháp ngăn chặn khẩn cấp để tránh xâm phạm đến quyền tự do kinh doanh và quyền sở hữu.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Hoàng Hải phát biểu

Các đại biểu cũng đồng tình, dự thảo Luật cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật, tương thích với điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; bảo đảm tính khả thi, đáp ứng các yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát toàn bộ dự thảo Luật để bảo đảm tính thống nhất với các luật có liên quan (như Luật Năng lượng nguyên tử; Luật Hóa chất, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Hải quan: Luật Phòng, chống rửa tiền; Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Dữ liệu: Luật Giao dịch điện tử và các luật chuyên ngành khác); hạn chế quy định trùng lặp hoặc phát sinh chồng chéo trong quá trình áp dụng.

Trung tá Lê Ngọc Giáp, Phó Cục trưởng Cục An ninh nội địa, Bộ Công an phát biểu

Các đại biểu cũng cho rằng, việc bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa Luật Phòng, chống phổ biến VKHDHL với các Luật có liên quan là nội dung rất quan trọng, do đó cần làm rõ mối quan hệ, việc ưu tiên áp dụng hoặc cùng áp dụng Luật Phòng, chống phổ biến VKHDHL và các luật chuyên ngành để quy định các nội dung của dự thảo Luật, bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

Ông Phạm Văn Toàn, Phó Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu

Qua thẩm tra cho thấy, hồ sơ dự án Luật đã được Ban soạn thảo chuẩn bị kỹ lưỡng theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nhiều tài liệu chuẩn bị công phu, chất lượng, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp chuyên đề về xây dựng pháp luật (tháng 8/2026). Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện Báo cáo đánh giá tác động đối với các chính sách mới của dự thảo Luật.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Các ý kiến cũng đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã quán triệt chủ trương đổi mới công tác xây dựng pháp luật trong quá trình xây dựng dự án Luật; đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát dự thảo Luật theo hướng bảo đảm Luật thực sự là đạo luật quy định những vấn đề có tính nguyên tắc, ổn định, làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện thống nhất; đồng thời phát huy tính chủ động, linh hoạt của Chính phủ trong quản lý, điều hành.

Ông Phạm Gia Bảo, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Qua thẩm tra, các đại biểu cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật; cho rằng phạm vi điều chỉnh được xác định khá rộng và toàn diện, bao quát cả phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi phổ biến và tài trợ phổ biến VKHDHL, bao gồm vũ khí hạt nhân, phóng xạ, hóa học, sinh học và phương tiện mang chúng, cùng với hàng hóa lưỡng dụng, kiểm soát người sử dụng cuối cùng, kiểm soát tài chính và hợp tác quốc tế. Đề nghị tiếp tục nghiên cứu để làm rõ hơn phạm vi của Luật đối với các hoạt động nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ, dịch vụ kỹ thuật, dịch vụ số và các hình thức chuyển giao tri thức mới.

Trung tướng Nguyễn Minh Đức, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại

Thiếu tướng Nguyễn Việt Dũng, Cục trưởng Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng thay mặt cơ quan soạn thảo phát biểu làm rõ một số vấn đề các đại biểu nêu tại phiên họp

Phát biểu kết luận phiên họp, Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại thay mặt cơ quan thẩm tra cám ơn các đại biểu đã tham dự phiên họp và có nhiều ý kiến đóng góp sâu sắc vào dự án Luật, trong đó các ý kiến nhất trí cao với cần thiết ban hành Luật Phòng, chống phổ biến VKHDHL.

Trung tướng Trần Đức Thuận nhấn mạnh, hồ sơ dự án Luật cơ bản bảo đảm các yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình UBTVQH tại phiên họp thứ 4. Các ý kiến tại phiên thẩm tra cũng đồng tình với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, đồng thời, đề nghị cần tiếp tục rà soát để tránh chồng chéo với các luật có liên quan; đánh giá thêm tác động để sau khi Luật được ban hành sẽ triển khai hiệu quả trong thực tiễn, ngăn chặn, phòng, chống hiệu quả việc phổ biến VKHDHL.

Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại phát biểu kết luận

Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cũng đề nghị cơ quan soạn thảo chủ động nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến phát biểu tai phiên thẩm tra, đồng thời cho biết, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại sẽ tổ chức nghiên cứu, hoàn thiện Báo cáo thẩm tra trình UBTVQH theo quy định./.

Theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam