Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang nói về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

Sáng 16/7, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 4, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Đề xuất luật khung, không phát sinh yêu cầu lớn về nguồn lực tài chính

Trình bày tờ trình, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang cho biết việc xây dựng Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, đồng thời đáp ứng các cam kết quốc tế và các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc mà Việt Nam có trách nhiệm thực hiện.

Dự thảo luật gồm 4 chương, 37 điều, quy định về nguyên tắc, chính sách, biện pháp, nguồn lực và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang.

Theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa 3 chính sách đã được Chính phủ thông qua, kế thừa các quy định còn phù hợp của pháp luật hiện hành, khắc phục những bất cập trong công tác phòng, chống, phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Đồng thời, bổ sung các quy định mới nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện điều ước quốc tế, nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và chuẩn mực quốc tế có liên quan. Nội dung dự thảo luật cũng được rà soát, thiết kế, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật về quốc phòng, an ninh, phòng, chống khủng bố, phòng, chống rửa tiền, hóa chất, năng lượng nguyên tử, quản lý ngoại thương, hải quan, khoa học và công nghệ, cũng như các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành khác có liên quan.

Dự án luật được xây dựng theo hướng luật khung, chỉ quy định những vấn đề nền tảng, ổn định lâu dài, thuộc thẩm quyền của Quốc hội, không luật hóa các nội dung kỹ thuật, nghiệp vụ chuyên sâu thường xuyên biến động mà giao Chính phủ và cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, khả thi, phù hợp với thực tiễn và cam kết quốc tế có liên quan.

Đáng chú ý, dự luật định hướng đơn giản hóa thủ tục theo hướng lồng ghép việc cung cấp, khai thác, chia sẻ thông tin với cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin hiện có của các bộ, ngành, địa phương, tăng cường sử dụng phương thức điện tử, áp dụng cơ chế ưu tiên, đơn giản hóa phương thức kiểm tra, giám sát đối với tổ chức, doanh nghiệp có chương trình tuân thủ nội bộ tốt.

Chính phủ cũng khẳng định việc triển khai luật cơ bản kế thừa bộ máy, nhân lực, cơ sở vật chất và hệ thống dữ liệu hiện có nên không phát sinh yêu cầu lớn về nguồn lực tài chính. Dự án luật dự kiến được trình Quốc hội xem xét, thông qua theo quy trình rút gọn tại kỳ họp không thường lệ vào tháng 8/2026.

Đề nghị làm rõ cơ chế kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng, tránh chồng chéo quản lý

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với nội dung dự thảo luật, song đề nghị tiếp tục hoàn thiện nhiều quy định để bảo đảm tính khả thi.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới.

Trong đó, Ủy ban đề nghị làm rõ hơn phạm vi điều chỉnh, các khái niệm mới như “người sử dụng cuối cùng”, “hàng hóa và công nghệ lưỡng dụng”, “chủ sở hữu hưởng lợi”; đồng thời cụ thể hóa tiêu chí đánh giá rủi ro quốc gia, quy định rõ cơ chế xây dựng danh mục kiểm soát, trách nhiệm chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan và phương thức quản lý các đối tượng ngoài danh mục kiểm soát.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cũng như thiết kế cơ sở dữ liệu theo hướng kết nối với các hệ thống dữ liệu quốc gia hiện có để tránh đầu tư trùng lặp.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao việc Bộ Quốc phòng chủ động nâng khuôn khổ pháp lý từ Nghị định 81/2019 lên thành luật.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đây không chỉ là đạo luật về quốc phòng, an ninh mà còn góp phần nâng cao uy tín quốc gia, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và tạo niềm tin đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu xử lý triệt để tình trạng chồng chéo trong quản lý hàng hóa lưỡng dụng – loại hàng hóa vừa phục vụ mục đích dân sự, vừa có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hủy diệt hàng loạt. Theo ông, hiện nay việc quản lý lĩnh vực này còn phân tán ở nhiều bộ, ngành, khiến doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục khác nhau.

Ông đề nghị nghiên cứu xây dựng danh mục quốc gia thống nhất về hàng hóa lưỡng dụng, triển khai cơ chế “một cửa” điện tử trong toàn bộ quy trình cấp phép, khai báo và thẩm định; đồng thời hoàn thiện quy định về phong tỏa tài sản, miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho tổ chức tín dụng khi thực hiện theo quy định, bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba ngay tình và bổ sung cơ chế phản ứng khẩn cấp, diễn tập liên ngành giữa các lực lượng.

Theo Chủ tịch Quốc hội, khi được ban hành, luật sẽ là minh chứng cho cam kết của Việt Nam trong thực hiện các nghĩa vụ quốc tế, góp phần xây dựng môi trường đầu tư an toàn, minh bạch, hạn chế nguy cơ bị đưa vào các danh sách giám sát quốc tế, đồng thời tạo điều kiện thu hút các dự án công nghệ cao, bán dẫn và năng lượng mới.