Tổ chức Cấm vũ khí hóa học (OPCW) công bố báo cáo thứ 5 nhằm xác định thủ phạm sử dụng vũ khí hóa học ở Syria

Báo cáo thứ năm của Ban Thư ký Tổ chức Cấm Vũ khí Hóa học (OPCW) kết luận rằng có đủ cơ sở để tin rằng Lực lượng Không quân Syria là thủ phạm của vụ tấn công bằng vũ khí hóa học ngày 1 tháng 10 năm 2016 tại Kafr Zeita, Cộng hòa Ả Rập Syria. Cuộc điều tra toàn diện được thực hiện bởi Nhóm Điều tra và Xác định (IIT) từ tháng 3 năm 2024 đến tháng 12 năm 2025.

Dựa trên phân tích và xác minh tất cả thông tin thu được, Ban Thư ký kết luận có đủ cơ sở để tin rằng Không quân Syria đã thả ít nhất một bình khí nén màu vàng, rơi xuống một hệ thống hang động trong thung lũng Wadi al-Aanz ở Kafr Zeita. Bình khí nén va chạm gần hai lỗ thông gió gần Bệnh viện Al Maghara. Sau đó, bình rơi xuống và nằm gần lối vào hệ thống hang động. Khi va chạm, bình bị vỡ và giải phóng khí clo có áp suất cao, lan tỏa khắp thung lũng Wadi al-Aanz, làm bị thương 35 người và ảnh hưởng đến hàng chục người khác.

Hình 1. Lực lượng IIT điều tra tại hiện trường

Ban Thư ký đã đưa ra kết luận dựa trên tiêu chuẩn chứng cứ được gọi là “căn cứ hợp lý”, một tiêu chuẩn được các cơ quan điều tra và ủy ban điều tra quốc tế nhất quán áp dụng. Việc đánh giá bao gồm thông tin từ Phái đoàn Điều tra (FFM), các Quốc gia thành viên, các cuộc phỏng vấn do IIT thực hiện, và các phân tích mẫu, mô hình máy tính, ảnh vệ tinh, bản đồ tiền tuyến, video và ảnh được xác thực, cùng các dữ liệu liên quan khác. Thông tin này được xem xét một cách toàn diện và các thủ tục của OPCW được tuân thủ nghiêm ngặt. Ban Thư ký cũng đã xem xét kỹ lưỡng các quan điểm do chính quyền Syria trước đây đưa ra nhưng không thể thu thập được bất kỳ thông tin cụ thể nào hỗ trợ cho các quan điểm đó. Đến nay, OPCW đã ban hành năm báo cáo xác định thủ phạm trong bảy trường hợp sử dụng hóa chất độc hại làm vũ khí ở Syria.

Hình 2. Thiết bị được sử dụng tấn công hóa chất độc vào lực lượng đối lập

Đại sứ Fernando Arias, Tổng Giám đốc OPCW, cho biết: “Chúng tôi hoan nghênh sự hỗ trợ nhận được từ chính quyền Syria mới, đánh dấu sự hợp tác đầu tiên của Cộng hòa Ả Rập Syria với một cuộc điều tra của IIT. Những hành động này phù hợp với các cam kết mà Tổng thống Ahmad al-Sharaa đã đưa ra khi tôi đến thăm Damascus vào tháng 2 năm ngoái. Điều này thể hiện một cột mốc quan trọng và là đóng góp có ý nghĩa cho việc buộc tội quốc tế.”

“Báo cáo mới này cung cấp thêm bằng chứng về một mô hình sử dụng có hệ thống các chất hóa học độc hại làm vũ khí của chính quyền Syria trước đây chống lại chính người dân của họ. Báo cáo và các phát hiện của nó hiện đang nằm trong tay cộng đồng quốc tế, Liên Hợp Quốc và các quốc gia thành viên của Công ước Vũ khí Hóa học. Ban Thư ký sẽ tiếp tục điều tra để xác định thủ phạm sử dụng vũ khí hóa học ở Syria thông qua Văn phòng Nhiệm vụ Đặc biệt của mình”, ông nói thêm.

Chi tiết báo cáo tại https://www.opcw.org/media-centre/news/2026/01/opcw-releases-5th-report-identify-perpetrators-chemical-weapons-use-syria.

Mặc dù khí clo là hóa chất công nghiệp thông dụng và không nằm trong các Danh mục hóa chất của Công ước cấm vũ khí hóa học (CWC), nhưng theo quy định tại Điều I và Điều II của CWC, bất kỳ hóa chất độc hại nào, nếu được sử dụng nhằm gây chết người, gây thương tích hoặc làm mất khả năng chiến đấu của con người, đều bị coi là vũ khí hóa học. Do đó, việc sử dụng khí clo trong chiến tranh với mục đích gây hại cho con người cấu thành hành vi sử dụng vũ khí hóa học, bị CWC cấm tuyệt đối trong mọi hoàn cảnh./.

Tào Thuận -TT81