FATF công bố Báo cáo về lừa đảo trên không gian mạng
Ngày 24 tháng 2 năm 2026, Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) đã công bố Báo cáo “Lừa đảo trên không gian mạng. Số hóa và các rủi ro liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt” nhằm trình bày nghiên cứu về mối đe dọa ngày càng gia tăng của lừa đảo trên không gian mạng và cách thức các quốc gia có thể tận dụng các Tiêu chuẩn của FATF để ngăn chặn hành vi này.
Lừa đảo trên không gian mạng hiện nay là một trong những loại tội phạm tài chính phổ biến và gây thiệt hại nặng nề nhất, tạo ra nguồn lợi bất hợp pháp rất lớn thông qua việc lợi dụng, lừa đảo nạn nhân trên phạm vi toàn cầu.
Báo cáo nhấn mạnh rằng tại Vương quốc Anh, lừa đảo trên không gian mạng hiện chiếm hơn 40% tổng số tội phạm, và riêng tại Singapore, số vụ lừa đảo trên không gian mạng đã tăng 61% trong hai năm qua. 156 quốc gia, tương đương 90% số quốc gia được FATF đánh giá, đã xác định lừa đảo trên không gian mạng là một rủi ro rửa tiền lớn.
Để giải đáp điều này, báo cáo mới có tiêu đề “Lừa đảo trên không gian mạng – Số hóa và rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt” đã nêu bật những rủi ro mới nổi liên quan đến đổi mới công nghệ và lừa đảo.
Bài viết kế thừa các nghiên cứu trước đây của FATF về chủ đề này, đồng thời làm rõ cách các quốc gia có thể sử dụng các công cụ phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt để ngăn chặn dòng tiền rơi vào tay đối tượng lừa đảo, cũng như thu hồi tài sản đã bị chiếm đoạt.
Chủ tịch FATF, bà Elisa de Anda Madrazo, cho biết: “Khi các đối tượng lừa đảo không ngừng thích nghi và gia tăng thủ đoạn, chúng ta cần kịp thời thích ứng để bảo vệ tài sản của người dân, đồng thời hỗ trợ các nạn nhân hạn chế những thiệt hại nghiêm trọng. Điều quan trọng là các quốc gia phải khai thác hiệu quả bộ công cụ toàn diện của FATF nhằm ngăn chặn các hành vi lừa đảo, đặc biệt là những hành vi nhắm vào các nhóm dễ bị tổn thương trên phạm vi toàn cầu.”
Do tội phạm sử dụng nhiều thủ đoạn khác nhau, như thư điện tử lừa đảo, video giả mạo do trí tuệ nhân tạo tạo ra và các ứng dụng nhắn tin, báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường thực thi các tiêu chuẩn toàn cầu nhằm phòng, chống lừa đảo. Việc này bao gồm đẩy mạnh hợp tác quốc tế và thu hồi tài sản, chia sẻ thông tin kịp thời với các đối tác trong nước và quốc tế, đồng thời chủ động thích ứng với môi trường rủi ro lừa đảo trên không gian mạng luôn biến động, qua đó củng cố quyết tâm và tăng cường hành động chung của cộng đồng quốc tế để xử lý hiệu quả vấn đề này.
Báo cáo phân tích cách có thể vận dụng các Tiêu chuẩn của FATF trong phòng, chống loại tội phạm này, bao gồm các biện pháp sau:
– Minh bạch hóa thanh toán: Tăng cường khả năng truy vết nguồn tiền từ hành vi lừa đảo (ví dụ thông qua cơ chế “xác nhận người nhận”), qua đó hạn chế việc chuyển tiền ẩn danh.
– Thu hồi tài sản: Các Tiêu chuẩn FATF đã được sửa đổi theo hướng yêu cầu áp dụng các biện pháp như tạm dừng hoặc phong tỏa giao dịch, tịch thu tài sản không phụ thuộc vào bản án kết tội, đồng thời đẩy nhanh hợp tác quốc tế trong thu hồi tài sản.
– Quản lý tài sản ảo: Khắc phục những khoảng trống và sự thiếu đồng bộ trong việc thực hiện Tiêu chuẩn FATF giữa các quốc gia, nhằm hạn chế việc lợi dụng tài sản ảo cho các hoạt động lừa đảo trên không gian mạng.
– Xác định chủ sở hữu hưởng lợi (BO): Các đối tượng tội phạm lừa đảo có tổ chức thường sử dụng công ty bình phong để che giấu nguồn tiền và tài sản bất hợp pháp. Tiêu chuẩn FATF sửa đổi yêu cầu các quốc gia áp dụng cách tiếp cận đa chiều, dựa trên rủi ro để thu thập và khai thác thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi của pháp nhân và các thỏa thuận pháp lý.
– Hợp tác trong nước và quốc tế: Các trung tâm phòng, chống lừa đảo quốc gia có nhiều điểm tương đồng về chức năng, thẩm quyền và cơ cấu với các cơ chế điều phối phòng, chống rửa tiền. Sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan trong và ngoài nước có thể nâng cao đáng kể khả năng phát hiện, ngăn chặn và điều tra các mạng lưới lừa đảo xuyên biên giới.
– Ứng dụng công nghệ tiên tiến: Một số đơn vị tình báo tài chính (FIU) và tổ chức ngân hàng đã triển khai các mô hình học máy trên dữ liệu giao dịch để phát hiện dấu hiệu đáng ngờ liên quan đến lừa đảo và các loại tội phạm tài chính khác; đồng thời xây dựng hệ thống chấm điểm rủi ro đối với các giao dịch thanh toán.
Trước xu hướng gia tăng cả về quy mô và tính chất của tội phạm lừa đảo, FATF cam kết sẽ ưu tiên tập trung vào lĩnh vực này trong những năm tới. Theo đó, FATF sẽ tiếp tục theo dõi, phân tích các diễn biến mới, ví dụ như sự gia tăng của các “trung tâm lừa đảo” và sự mở rộng hoạt động của chúng trên phạm vi toàn cầu, đồng thời xác định các biện pháp nhằm nâng cao năng lực ứng phó của các quốc gia đối với “làn sóng” lừa đảo, thông qua việc khai thác hiệu quả bộ công cụ của FATF.
Tháng Ba, FATF tham dự Hội nghị Thượng đỉnh chống lừa đảo toàn cầu tại Thủ đô Viên (Áo) do Interpol và Văn phòng Liên hợp quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) đồng tổ chức. Tại hội nghị, FATF nhấn mạnh sự cần thiết của việc phối hợp hành động trên phạm vi toàn cầu, đồng thời làm rõ các biện pháp nhằm nâng cao năng lực của các quốc gia trong việc ngăn chặn, phát hiện và thu hồi tài sản có nguồn gốc từ hành vi lừa đảo.
Thanh Tùng – TT81
